หมากล้อม นับได้ว่าเป็นเกมหมากกระดาน ที่มีประวัติอันยาวนานกว่า 3,000 ปี ถูกคิดค้นขึ้นในประเทศจีน ปัจจุบันจัดเป็น 1 ใน 4 สุดยอดของศิลปะประจำชาติจีน

    มีคำกล่าวว่า หมากล้อมถูกคิดค้นโดยกษัตริย์เหยา เพื่อใช้สอนสติปัญญาของบุตรชาย และ ถูกยังกล่าวว่าสร้างขึ้นโดยแม่ทัพที่วางแผนการรบ หมากล้อมยังถูกอ้างอิงถึงในงานเขียนของขงจื้อ และเม่งจื้อ ยังกล่าวไว้ด้วยว่าหมากล้อมเป็นเกมที่จำลองยุทธศาตร์, การปกครอง, วิถีชีวิต

    หมากล้อม เริ่มต้นจาก "ความว่าง" เม็ดหมากมิได้มีคุณค่าตั้งแต่แรก แต่เมื่อวางลงบนกระดาน "คุณค่า" และ "ความหมาย" ขึ้นอยู่กับสัมพันธ์ของเม็ดหมาก ผู้เล่นสามารถเรียนรู้ได้อย่างมากมาย จากความพ่ายแพ้ มันเป็นกระบวนการเรียนรู้ และฝึกปรืออย่างไม่มีวันจบสิ้น

เพิ่มเติม

  • Go Gallery Gallery
    รูปภาพหมากล้อม
  • หมากล้อม หมากล้อม
    ร่วมสร้างความสุขกับหมากล้อม
  • โปรแกรมหมากล้อม สังคมแบ่งบัน
    หมากล้อมก้าวไกล
  • ประวัติหมากล้อม History
    ประวัติหมากล้อม
  • Goban Goban
    กระดานหมากล้อม
Share |
 

 

ประวัติศาสตร์หมากล้อม



ประวัติหมากล้อม

ชื่อทางการของหมากล้อมที่เรียกกันทั่วโลก คือ "โกะ"(Go) ในประเทศจีนเรียก “เหวยฉี” (wéiqí 围棋) ประเทศญี่ปุ่นเรียก “อิโกะ” (Igo 囲碁) ประเทศเกาหลีเรียก “บาดุก” (Baduk 바둑) ในประเทศไทยนั้นเรียก "หมากล้อม" (Maklom) โดยแปลจากคำว่า "เหวยฉี" ของจีน “เหวย” ที่แปลว่า การล้อม ปิดกั้น “ฉี” ที่เป็นความหมายของหมากกระดานของจีน เช่น หมากรุกจีนเรียกว่า "เซียงฉี" หมากล้อมไม่มีใครรู้แน่ชัด ว่าถูกคิดค้นขึ้นมาตั้งแต่เมื่อใด เป็นเกมหมากกระดานที่มีประวัติอันยาวนานไม่น้อยกว่า 3,000 ปี ถูกคิดค้นขึ้นในประเทศจีน เป็นภูมิปัญญาตะวันออกที่แสดงถึงความเก่าแก่ ลึกซึ้งของอารยธรรมจีนเปี่ยมไปด้วยคุณค่า จัดเป็น 1 ใน 4 สุดยอดของศิลปะประจำชาติจีนได้แก่ ดนตรี หมากล้อม ลายสือศิลป์ และภาพวาด


มีตำนานได้กล่าวไว้ ว่าหมากล้อมได้ถูกคิดค้นขึ้นโดยกษัตริย์เหยา (ครองราชตั้งแต่ปี 2357-2255 ก่อนคริสต์ศักราช) เพื่อใช้ในการสอนสติปัญญาของบุตรชาย และยังมีอีกหลายทฤษฎี เช่น ถูกสร้างขึ้นโดยแม่ทัพที่วางแผนการรบบนโต๊ะทราย, ใช้เป็นปฏิทินโบราณที่ใน 1 ปีจะมี 361 วัน และการทำนายโดยจะเห็นว่ากระดานเป็นเหมือนกับจักรวาลและเม็ดหมากเป็นดั่งดวงดาว


หมากล้อมนั้นยังถูกอ้างอิงถึงในงานเขียนของขงจื้อ และเม่งจื้อ และกล่าวไว้ด้วยว่าหมากล้อมเป็นเกมที่จำลองยุทธศาตร์, การปกครอง, วิถีชีวิต ที่ได้รับความนิยม และถูกพรรณนาในช่วงยุคชุนชิวของประเทศหลู่ (722-484 ปีก่อนคริสต์ศักราช) จนถึงยุคจั้นกั่ว (ถึงปี 221 ก่อนคริสต์ศักราช)


ชาวจีนโบราณเปรียบเทียบการเล่นหมากล้อมไว้ว่า เสมือนการสนทนาด้วยมือ (Hand Talk) บางคนบอกว่าหมากล้อมเป็นหมากกระดานที่มีชีวิตเนื่องจากเล่นบนกระดาน 361 จุด บนกระดานหมากล้อมที่เกิดจากเส้นแนวตั้งและเส้นตามขวาง 19 เส้นพาดตัดกัน สร้างความน่าจะเป็นในการวางหมากได้นับล้านๆรูปแบบ ตามหลักคณิตศาสตร์ความน่าจะเป็นเท่ากับ 361! ( 361 x 360 x 359...x 1 หรือเท่ากับ 10 ยกกำลัง 768) จึงทำให้การวางเม็ดหมากมีความลุ่มลึก และทางเลือกมากมาย หมากล้อมจึงเป็นเกมที่ต้องใช่การศึกษาที่ยาวนานเป็นสุดยอดศิลปะทั้งยังเป็น ศาสตร์ท้าทายให้ผู้เล่นศึกษาแนวคิด ในการวางแผน มองการณ์ไกล ค้นหาโอกาส ชิงพื้นที่มาครอบครองภายใต้หลักการ


หมากล้อม เป็นเกมกระดานที่ต่างจากหมากกระดานประเภทอื่น ตรงที่เริ่มต้นเกมจาก "ความว่าง" กล่าวโดยนัยนี้ หมากล้อมจึงเป็นเกมกระดานที่แฝงไว้ด้วยปรัชญาแห่ง "สูญตา" จาก "ความว่าง" ก่อเกิด "รูป" เม็ดหมากที่แต่ละฝ่ายผลัดกันวางบนกระดานหมากล้อมมี "คุณค่า" และ "ความหมาย" ที่ต่างกัน เพราะเม็ดหมากแต่ละเม็ดมิได้มี "คุณค่า" ภายในตัวที่แตกต่างกันตั้งแต่แรก แต่คุณค่าของมันขึ้นอยู่กับ มิติสัมพันธ์แห่งรูปทรงที่เม็ดหมากเชื่อมโยงกัน และบริบทที่อยู่รายรอบ




กระดานโบราณขนาด 17x17 นี้อยู่ในยุคของ Han Dynasty (206 BC - 8 AD) เป็นกระดานในยุคต้นๆที่ถูกค้นพบใน WangDu, Hebei ในปีค.ศ. 1954




กระดานเครื่องลายครามนี้อยู่ในยุค Sui Dynasty (581 - 618 AD) เป็นกระดานขนาด 19x19 ถูกค้นพบในปี 1971 ที่ Yang, Hunan


หมากล้อมได้เผยแพร่สู่ประเทศญี่ปุ่นซึ่งเป็นแผ่นดินทองของ "หมากล้อม" เมื่อไรไม่มีใครทราบแต่มีคำกล่าวว่าหมากล้อมได้ถูกนำมาโดย กิบิ โน มากิบิ (Kibi no Makibi) ผู้ซึ่งถูกส่งไปประเทศจีน ในฐานะทูต ในช่วงยุคนารา (นะระจิได) (ปี 710-794) ในปีค.ศ. 717 และกลับมาในช่วงปี ค.ศ. 735 ตรงกับสมัยราชวงศ์ถังของจีน ซึ่งเป็นยุคที่จีนเจริญรุ่งเรืองทางวัฒนธรรม และการค้าอย่างมาก มีสัมพันธ์ไมตรีกับหลายประเทศ ไม่ว่าจะเป็นรัสเซีย เกาหลี ญี่ปุ่น อาหรับ หรือประเทศในชมพูทวีป ประเทศเหล่านี้ต่างส่งข้าราชการระดับสูง มาศึกษาวิทยาการในแผ่นดินจีน ทั้งด้านการเกษตร การปกครอง ศิลปะและปรัชญา ซึ่งหมากล้อมก็เป็นหนึ่งในวิทยาการ สาขาศิลปะแนวปรัชญา ที่ถูกถ่ายทอดให้กับชาวต่างชาติ ที่เดินทางมาเยือนจีนในขณะนั้น



หมากล้อมเติบโตและพัฒนาในประเทศญี่ปุ่นอย่างรวดเร็ว เพราะได้รับความสนใจ และการสนับสนุนอย่างมากจากชนชั้นปกครอง ถึงกับมีการจัดแข่งขันชิงตำแหน่ง "ราชันย์หมากล้อม" ซึ่งญี่ปุ่นเรียกว่า "เมย์จิน (Meijin)" ในปลายยุคของโชกุนปกครองแผ่นดิน โชกุนอิเอยาสุ ตระกูลโตกุกาว่า ซึ่งเป็นโชกุนตระกูลสุดท้ายของญี่ปุ่น ปราบโชกุนอื่นๆสร้างเอกภาพในญี่ปุ่นแล้ว ได้สนับสนุนให้ทหารเล่นหมากล้อมเพื่อทดแทนการรบพุ่ง เปลี่ยนการต่อสู้ด้วยอาวุธมาเป็นการต่อสู้ด้วยปัญญา ทั้งยังได้สนับสนุนให้หมากล้อม แพร่หลายเจริญก้าวหน้ายิ่งขึ้น จนในปีค.ศ.1612 ได้จัดตั้งองค์กรหมากล้อม โดยแบ่งเป็น 4 สำนัก ได้แก่ ฮงอินโบ (Honinbo) ยาสุอิ (Yasui) อิโนอูเอะ (Inoue) และ ฮายาชิ (Hayashi) ผู้ใดก็ตามที่ก้าวขึ้นมาเป็นเจ้าสำนัก จะได้ใช้นามสกุลตามชื่อของสำนักนั้น ซึ่งถือว่าเป็นเกียรติประวัติ และเป็นตัวแทนของตำแหน่งด้วย แต่ละสำนักจะฝึกสอนลูกศิษย์ของตนเอง และคัดเลือกผู้ที่มีฝีมือดีที่สุดไปประชันปัญญากับศิษย์สำนักอื่น เกือบทุกปีโชกุน หรือไม่ก็องค์จักรพรรดิจะมาเป็นประธาน ผู้ชนะการแข่งขันจะผลัดเปลี่ยนหมุนเวียนกันไปจากทั้ง 4 สำนัก โดยสำนักฮงอินโบจะมีฝีมือโดดเด่นที่สุด


หมากล้อมในปัจจุบันเป็นที่นิยมทั่วโลก มีผู้เล่นหมากล้อมกว่า 100 ล้านคน โดยในปีค.ศ. 1979 ได้ก่อตั้งสมาพันธ์หมากล้อมนานาชาติ (IGF-The International Go Federation) มีสมาชิกเริ่มแรก 15 ประเทศ โดยประเทศไทยเป็นสมาชิกเมื่อปี พ.ศ. 1983 ปัจจุบันมีประเทศสมาชิกกว่า 70 ประเทศ




รายชื่อสมาชิกทั้งหมดของสมาพันธ์โกะโลก (IGF) ในปัจจุบัน


สมาพันธ์หมากล้อมนานาชาติ (IGF) เข้าร่วมเป็นสมาชิกของ General Association of International Sports Federations (GAISF) ในปีค.ศ. 2005 ซึ่งมีผลช่วยให้ประเทศสมาชิกของสมาพันธ์หมากล้อมนานาชาติ (IGF) มีสิทธิ์ขอคณะกรรมการโอลิมปิคแห่งชาติ (NOC-National Olympic Committee) เข้าเป็นสมาชิกกีฬาโอลิมปิคในประเทศของตนเองหรือ ขอบรรจุในการแข่งขันกีฬาแห่งชาติ



ประวัติสมาคมหมากล้อมแห่งประเทศไทย (ประธานสมาคม คุณก่อศักดิ์ ไชยรัศมีศักดิ์)
1993 - จัดตั้ง ชมรมหมากล้อม(โกะ) แห่งประเทศไทย
1994 - เป็นกีฬาสาธิตในกีฬามหาวิทยาลัยครั้งที่ 22
1995 - บรรจุอย่างเป็นทางการในกีฬามหาวิทยาลัยครั้งที่ 23
1996 - เริ่มการแข่งขันหมากล้อมอุดมศึกษา University Go Tournament (U-Go)
1997 - เริ่มการแข่งขัน Thailand Open Go Tournament
2001 - ชมรมหมากล้อม(โกะ)แห่งประเทศไทย จดทะเบียนเป็นสมาคมกีฬาหมากล้อม
2003 - เปลี่ยนสถานะภาพเป็น สมาคมกีฬาหมากล้อมแห่งประเทศไทย
2006 - บรรจุเป็นกีฬาแห่งชาติ ครั้งที่ 35 “สุพรรณบุรีเกมส์”
2007 - บรรจุเป็นกีฬาสาธิตในซีเกมส์ ครั้งที่ 24 ที่จังหวัดนครราชสีมา
2010 - บรรจุอย่างเป็นทางการในกีฬาเอเชียนเกมส์ ครั้งที่ 16 ที่ประเทศจีน


แปลและเรียบเรียงโดย สัจจา ชัยภิบาล 2 ดั้ง สมาคมหมากล้อมแห่งประเทศไทย 19.06.2009


Written by: Ken 23/9/15    



Comments

เมนูหลัก
หมากล้อม
กล่องข้อความ